Przed operacją

Stomia  czasowa

Stomia oznacza operacyjne wyłonienie ujścia jelita na powłokach brzusznych. Istnieje kilka kryteriów podziału stomii jelitowych. Jednym z nich jest kryterium czasowe. Stomia może być wyłoniona na pewien czas, później likwidowana lub stomia ostateczna, definitywna wyłoniona do końca życia pacjenta. Stomię czasową wyłania się wtedy, gdy istnieją techniczne możliwości odtworzenia ciągłości przewodu pokarmowego po operacji, z powodu której stomia była wytworzona. Stomia czasowa może być wyłoniona na jelicie grubym jako kolostomia jedno lub dwulufowa, a także na jelicie cienkim jako ileostomia jednolufowa lub dwulufowa. Wskazania do wyłonienia kolostomii czasowej:

• Stan po odcinkowej resekcji jelita grubego sposobem Hartmanna z powodu niedrożności, niedokrwienia, przedziurawienia jelita, powikłanej choroby uchyłkowej, urazów, radioterapii.
• Stan po operacji przetok odbytniczo- pochwowych, odbytniczo- pęcherzowych, po rekonstrukcji zwieraczy odbytu, po zaopatrzeniu przetok odbytu z towarzyszącymi ropniami w przebiegu Choroby Leśniowskiego Crohna, pourazowych obrażeń odbytnicy.
• Jako pierwszy etap chirurgicznego leczenia Choroby Hirschprunga.

Wskazania do wyłonienia ileostomii czasowej:

• niedrożność, przedziurawienie, niedokrwienie, ciężkie nieswoiste zapalenie jelita cienkiego,
• nieszczelność zespolenia,
• niepewne zespolenie okrężniczo- odbytnicze po niskiej przedniej resekcji odbytnicy,
• ciężkie zakażenie wewnątrzbrzuszne,
• stan po resekcji okrężnicy sposobem Hartmanna z powodu ostrych powikłań Wrzodziejącego zapalenia jelita grubego,
• stan po proktokolektomii odtwórczej z powodu przewlekłego wrzodziejącego zapalenia jelita grubego.

Długość czasu potrzebna do cofnięcia stomii jest różna, ale większość nie jest odtwarzana przed upływem 3-mcy. Czas ten może zostać wydłużony nawet do 1 roku u chorych w złym stanie ogólnym, wyniszczonych, niedożywionych oraz w podeszłym wieku.

Stomia czasowa (pętlowa) tzw. dwulufowa ma dwa ujścia. Jednym wydostaje się stolec na zewnątrz do worka stomijnego, drugi otwór prowadzi do obwodowej części jelita, które jest połączone z odbytem. Większość treści jelitowej jest wydalana do worka, ale niewielka część treści kałowej może przechodzić do obwodowej pętli jelita i być wydalana przez naturalny odbyt. Stomia pętlowa ma najczęściej kształt owalny ze względu na dwa ujścia. Należy o tym pamiętać dobierając wielkość otworu w płytce stomijnej. Przez ,,nieczynną” obwodową pętlę stomii pętlowej może wydzielać się śluz co może powodować jego podciekanie i odklejanie się płytki stomijnej. W takim przypadku należy zawsze zastosować pastę uszczelniająco – gojącą, w celu uszczelnienia przestrzeni między skórą a stomią.

U wielu osób z wyłonioną stomią pętlową może dochodzić do zalegania treści jelitowej w odcinku przewodu pokarmowego poniżej stomii. Przy stomii czasowej końcowej następuje także gromadzenie w odbytnicy treści w postaci złuszczonego nabłonka jelitowego i śluzu, co może być odczuwalne jako parcie na stolec. Zaleca się wtedy zastosować czopek glicerynowy lub niewielką wlewkę doodbytniczą z gotowych preparatów przeczyszczających dostępnych w aptece. Nawet jeżeli pacjent nie odczuwa parcia na stolec wskazane jest, aby okresowo oczyszczać odbytnicę w celu zapobiegania zapaleniu błony śluzowej jelita, które jest wyłączone z pasażu.

W celu uniknięcia powikłań przed operacją zamknięcia stomii należy ocenić ogólny stan pacjenta, oraz ocenić drożność jelita głównie na odcinku dystalnym wobec stomii; dokonuje się tego przez podanie środka kontrastowego do pętli dystalnej od strony ileostomii czy kolostomii pętlowej.

W przypadku kolostomii jednolufowej (po operacji Hartmanna) łatwiej jest ocenić stan zamkniętej pętli jelita za pomocą badania endoskopowego. Przed zamknięciem ileostomii pętlowej po wykonaniu kolektomii i wytworzeniu zbiornika jelitowego typu ,,J” należy płukać zbiornik Metronidazolem i mechanicznie palcem poszerzać zespolenie, aby nie uległo zwężeniu. Tuż przed zabiegiem powinno się sprawdzić szczelność wykonanego zespolenia, wykonując wlew kontrastowy do pętli odprowadzającej. Jeżeli mamy wątpliwości czy pacjent będzie mógł utrzymać stolec po odtworzeniu ciągłości przewodu pokarmowego wskazane jest wykonanie manometrii anorektalnej, badania, które umożliwia obiektywną ocenę funkcji zwieraczy odbytu.

Większość operacji zamknięcia stomii nie należy do trudnych, obciążonych dużym ryzykiem, ale nie są one pozbawione powikłań. Do najczęstszych powikłań pooperacyjnych po likwidacji stomii należą:

• zakażenie rany operacyjnej,
• nieszczelność zespolenia,
• niedrożność jelita,
• przetoki jelitowe,
• krwawienie z miejsca zespolenia,
• przepuklina w miejscu zamknięcia stomii.

Niekiedy stomia wyłaniana w założeniu jako czasowa, może okazać się stomią definitywną. Dzieje się tak, gdy stan ogólny chorego nie pozwala na przeprowadzenie zabiegu odtworzenia ciągłości przewodu pokarmowego lub gdy nie udaje się zlikwidować powodu, dla którego stomia czasowa była założona( np. przy stomii obarczającej w przetokach odbytniczo- pochwowych). W niektórych sytuacjach ryzyko związane z operacją może być tak duże, że chirurg może wręcz odradzać pacjentowi poddanie się takiej operacji. Bywa też, że pacjent tak dobrze adoptuje się do wyłonionej stomii, czuje się bardziej komfortowo i bezpiecznie, że to on podejmuje decyzję o tym, aby pozostać ze stomią do końca życia.

Piśmiennictwo
1.Banasiewicz T., Krokowicz P., Szczepkowski M.,: Stomia. Prawidłowe postępowanie chirurgiczne i pielęgnacja. Termedia Poznań 2014 ( wybrane rozdziały)
2.Hermann J., Banasiewicz.,: Chirurgia po Dyplomie. Wytwarzanie i zamykanie stomii, luty 2017
3. Janczak D., Chirurgia po Dyplomie. Stomia, kwiecień 2018

Strona korzysta z plików cookie w celu realizacji usług zgodnie z Polityką cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do cookie w Twojej przeglądarce lub konfiguracji usługi.